سازمان یونسکو

در اول نوامبر سال 1945 درست هنگام پايان جنگ جهاني دوم كنفرانس بزرگي در لندن تشكيل شد. در اين كنفرانس نمايندگان چهل كشور شركت كردند. فرانسه و انگلستان به عنوان دو كشوري كه بيشترين صدمات را از جنگ تحمل كرده بودند، پيشنهاد كردند سازماني با هدف نهادينه ساختن فرهنگ صلح به معناي  واقعي كلمه تأسيس شود. از نظر آنان سازمان جديد بايد در راه «همبستگي فكري و اخلاقي بشريت» خدمت كند و مانع از وقوع جنگ جهاني ديگر شود.

در 19 نوامبر 1945، 37 تن از نمايندگان كشورها اساسنامة يونسكو را امضا كردند و بدين ترتيب سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد(يونسكو) با هدف پيشبرد صلح و رفاه همگاني در جهان از طريق «همكاري» ميان ملتها تأسيس شد. از آنجا كه صلح بايد بر اساس همبستگي معنوي و فكري پي ريزي شود و از آنجا كه «جنگ‌ها نخست در اذهان  بشر آغاز مي شود، دفاع از صلح نيز بايد در ذهن انسان‌ها شكل گيرد» (همانگونه كه در آغاز ديباچة يونسكو آمده است) ، رسالت يونسكو بيش از هر چيز اخلاقي است و با روح انسان سر و كار دارد. بنابراين يونسكو مأموريت يافته است كه در مقام سازماني براي «همكاري فكري» در سطح بين المللي خدمت كند.

يونسكو با ازدياد و تقويت مناسبات آموزشي، علمي و فرهنگي دو هدف كاملاً پيوسته را تعقيب مي كند:

1. توسعه، كه وراي تقاضاي سادة پيشرفت مادي، بايد به طيف گسترده اي از خواستهاي انسان پاسخ گويد، بدون آنكه ميراث نسلهاي آينده را به خطر افكند.

2. برقراري فرهنگ صلح، بر اساس آموزش مسؤوليت شهروندي و مشاركت كامل در فرايندهاي دموكراتيك. براي اينكه صلح پايدار، صادقانه و مورد قبول همه برقرار شود، در ديباچة اساسنامة يونسكو آمده است كشورهاي امضاء كنندة اين اساسنامه «مصمم اند كه دستيابي كامل و برابر به آموزش، پي جويي آزاد حقيقت عيني، تبادل آزاد انديشه‌ها و دانسته‌ها را براي همگان تضمين كنند و روابط بين مردم خود را توسعه بخشند و افزايش دهند تا با درك متقابل و بهتر به شناختي دقيق‌تر و حقيقي تر از آداب و رسوم يكديگر برسند.»

نزديك به پنجاه سال از تأسيس سازمان ملل و سازمان تربيتي، علمي و فرهنگي وابسته به آن «يونسكو» مي گذرد. طي اين سال ها تحولات بسيار مهمي در زندگي اجتماعي بشر رخ داده است. از جمله مبارزات استقلال طلبانه در سراسر دنيا و ظهور كشورهاي  مستقل در صحنه بين‌المللي است و گواه آن حضور بيش از 170 كشور عضو در يونسكو در سال هاي اخير است در حالي كه در بدو تأسيس سازمان، اين تعداد كمتر از پنجاه كشور بود.

جاذبه های ایرانی ثبت شده در یونسکو

ردیف	نام اثر	تاریخ ثبت	شماره ثبت	نام استان
1	چغازنبیل	1979	113	خوزستان
2	پرسپولیس (تخت جمشید)	1979	114	فارس
3	میدان نقش جهان (میدان امام)	1979	115	اصفهان
4	تخت سلیمان	2003	1077	آذربایجان غربی
5	ارگ بم	2004	1208	کرمان
6	پاسارگاد	2004	1106	فارس
7	سلطانیه	2005	1188	زنجان
8	بیستون	2006	1222	کرمانشاه
9	کلیسای سنت استپانوس (مجموعه زیارتگاههای ارامنه)	2008	1262	آذربایجان شرقی
10	سازه‌های آبی شوشتر	2009	1315	خوزستان
11	مجموعه بازار تاریخی تبریز	2010	1346	آذربایجان شرقی
12	عمارت‌ باغ‌ شاهزاده‌ ماهان‌	2011	1372	کرمان

جاده ابریشم

تصویری از راه ابریشم :

بزرگترین بافت خشتی جهان : شهر یزد ‏

بافت تاریخی شهر یزد بزرگترین بافت خشتی جهان می باشد . این شهر با 743 هکتار عرصه و 5 هزار هکتار حریم ، دست ‏نخورده ترین بافت تاریخی کشور است که شامل مجموعه ای از بناهای متعلق به دوران آل مظفر ، تیموری ، قاجار و همچنین ‏آثار ارزشمند دیگری مربوط به دوران پس از عصر قاجار تاکنون است . شهر یزد اولین شهر خشت خام جهان و از مهم ترین ‏شهرهای زنده و تاریخی کشور است . ‏

نخستین شهر دایره ای شکل ‏ : استان فارس (شهر گور)‏

‏(شهر گور) نخستین شهر دایره ای شکل ایران می باشد که به دستور اردشیر بابکان پایه گذار سلسله ساسانی در نزدیکی ‏فیروزآباد استان فارس ساخته شده است . پیش از کاوشهای باستان شناسی در این شهر ساسانی بقایای بنایی به نام مناره و ‏نیایشگاه به چشم می خورد . اما با آغاز کاوش های باستان شناسی به سرپرستی دکتر هوف آلمانی و لیلی نیاکان نه تنها این دو اثر ‏قابل مشاهده ، خوانا سازی شدند بلکه بخش هایی از کاخ اردشیر به همراه دروازه نیایشگاه و آرامگاهی متعلق به شاهزادگان ‏ساسانی نیز کشف شد . این شهر یکی از شگفت انگیزترین محوطه های باستانی ایران می باشد . کشف نقش چهار شاهزاده ‏ساسانی روی بقایای کاخی از دوره اردشیر بابکان به همراه کف منقوش رنگی از این دوره بخشی از این شگفتی ها است که با ‏گذشت بیش از 2000 سال همچنان رنگهای به کار رفته در آن سالم مانده است .این شهر مملو از نقاشی ها و تصاویر باستانی از ‏آن دوره ساسانی است . هم اکنون این مکان با پیشرفته ترین امکانات مرمتی مورد حفاظت و پاسداری قرار گرفته است . ‏

عجیب ترین قنات ‏ : قنات اردستان‏

عجیب ترین قنات ایران (قنات دو طبقه مون اردستان ) است که حدود 800 سال پیش احداث شده است . این قنات تنها قنات دو ‏طبقه شناخته شده در دنیا است . این قنات یکی از پیچیده ترین قناتهای منحصر به فرد جهان است که برای کاوش و حفر آن مقنیان ‏ورزیده و با تجربه قدیمی چند شرط را در نظر گرفته اند که اگر یکی از آن شرایط وجود نداشت امکان احداث و جاری کردن آب ‏ در دو قنات ممکن نبود . داشتن شیب مناسب و لازم هر دو قنات و بالاتر قرار گرفتن طبقات آبده از مظهر آنها باعث جریان ‏پیوسته آب شده است . خاک هر دو قنات از لحاظ سختی و نرمی معتدل است و جنس آنها از خاک رس خوب ، چسبنده و خوشبو ‏است که با کمک ریگ مخلوط شده و این نوع خاک مناسب ترین و بهترین و با دوام ترین خاک است و هیچگاه در آب حل نمی ‏شود و همین امر باعث عدم نفوذ آب قنات بالا در قنات زیر شده است . این شرایط باعث شده تا گذشتگان مبادرت به حفر قنات دو ‏طبقه نمایند . متخصصانی که از نزدیک این قنات را دیده اند آن را از لحاظ رعایت اصول حفاری یکی از شاهکارهای علم ‏مهندسی قدیم می دانند . ‏

کهنسال ترین درخت ‏ : نگین سبز ابرکوه ‏

سرو(نگین سبز ) چهار هزار و پانصد ساله ابر کوه ، سرسبز و شاداب در پهنای کویر یزد در شهرستان ابرکوه همچنان مقاوم و ‏استوار است و جهانیان را شگفت زده کرده است . ارتفاع این درخت 25 متر ، دور تنه آن 5/11 متر و محیط آن 18 متر می ‏باشد و به عنوان قدیمی ترین موجود زنده دنیا شناخته شده است . الگساندر روف دانشمند روسی عمر سرو ابرکوه را به چهار ‏هزار سال تا چهار هزار و پانصد سال تخمین زده است . حمدالله مستوفی در کتاب (نزهه القلوب) که به سال 740 ه.ق تالیف شده ‏است درباره این سرو آورده است : در آنجا سروی است که در جهان شهرتی عظیم دارد چنانچه سرو کشمیر و بلخ شهرتی داشته ‏و اکنون این از آن بلندتر و بزرگتر است . برخی مورخین معتقدند نهال این درخت را (یافث) پسر نوح کاشته است . این درخت ‏که از نوع سروهای مدیترانه ای است در قسمت جنوبی شهر قرار گرفته و اهمیت تاریخی به شهرستان ابرکوه بخشیده است . ‏سرو ابرکوه بزرگترین درخت روی زمین می باشد .‏

اولین تفنگ در ارتش ‏ : دوره شاه طهماسب اول

قدر مسلم آن است که تا اواسط قرن نهم هجری سلاح گرم جایی در ارتش و میدانهای جنگ ایرانیان نداشت . به گ.نه ای که در ‏زمان شاه اسماعیل اول صفوی ، به کار بردن سلاح گرم را دور از جوانمردی و دلیری و شجاعت می دانستند و این نوع طرز ‏فکر در حالی بود که ایران همسایه مقتدری همچون امپراطوری عثمانی داشت که مردمش در به کارگیری و ساخت سلاحهای ‏آتشین مانند توپ و تفنگ مهارت خاصی داشتند و در میدانهای نبرد از آن حداکثر بهره را می بردند . جنگ چالدران که بین دو ‏کشور ایران و عثمانی روی داد به خوبی گویای این واقعیت است . اینگونه طرز فکر ادامه داشت تا هنگامی که شاه طهماسب ‏اول به سلطنت رسید و سلطنت او مقارن با قدرت دولت پرتغال بود . دولت پرتغال به لحاظ قرار دادن جزیره هرمز به عنوان ‏مرکز بازرگانی خود و برای تضعیف امپراتوری مقتدر عثمانی در صدد برآمدند که ارتش شاه طهماسب اول را با سلاحهای گرم ‏آشنا نمایند . بدین ترتیب با انتخاب زبده ترین جوانان هنگ پاسداران شاهی (که مرکب از پنج هزار نفر بود و به آنها قورچی می ‏گفتند) و مسلح کردن آنها به تفنگ های فتیله ای نخستین هسته اصلی و اساسی ارتش کوچک که بعدها (شاه عباس) آن را تکمیل ‏کرد ، به وجود آمد . ‏

عمیق ترین غار ‏ : در کرمانشاه ‏

‏(غار پراو) به لحاظ عمق اولین غار ایران به حساب آمده و در مقیاس جهانی نیز از ارزش خاصی برخوردار است . این غار در ‏کرمانشاه ، حد فاصل کوه طاق بستان و بیستون در دل کوه پراو قرار دارد و با یخچالهای طبیعی معروفش و شگفتیهای درون ‏غار که دره ای به عمق 5/762 متر با چندین آبگیر و آبرو در عمق غار در بین غارنوردان دارای اهمیت و ارزش فراوانی است ‏ غار پراو بزرگترین غار آهکی دنیا می باشد و ساختمان آن مطلقا آهکی است . نتایج بررسی های انجام گرفته نشان می دهد که ‏این غار به دوران سوم زمین شناسی مربوط است . این غار یکی از سخت ترین غارهای جهان است که 26 حلقه چاه به عمقهای ‏مختلف دارد . دهانه غار به صورت سوراخی نسبتا کوچک است که با شیب تقریبا 30 درجه شروع می شود و به فضاهای ‏بزرگ و کوچک و شعب متعدد و سنگ های عظیم که در بین هر کدام از آنها حفره ها و پرتگاههایی به وجود آمده منتهی می ‏شود . در آذر ماه هر سال ابتدای غار به وسیله چکیده و چکنده های یخی پوشیده می شود و زیبایی خاصی به آن می بخشد . ‏

طولانی ترین دیوار دفاعی ‏ : گرگان ‏

دیوار دفاعی گرگان به طول 200 کیلومتر یکی از بزرگترین و برجسته ترین آثار معماری دشت گرگان در دوره تاریخی ‏محسوب می شود . این اثر شگفت انگیز که در متون تاریخی و علمی به نامهای سد اسکندر ، سد انوشیروان ، سد فیروز ، قزل ‏آلان و دیوار دفاعی مطرح شده ، دارای تاسیسات وابسته همچون سد ، قلعه ، کانال ، خندق و بناهای غیر وابسته قلعه و تپه می ‏باشد . دیوار تاریخی گرگان از محلی به نام (خواجه نفس) شروع و پس از عبور از شمال گنبد قابوس به طرف شمال غرب ادامه ‏یافته و در کوههای (پیش کمر) محو می شود . این دیوار در بخشی دارای 6 متر و در قسمتی دیگر دارای 10 متر عرض می ‏باشد که این امر نشان دهنده آن است که عرض دیوار در نقاط مختلف بنا به وضع طبیعی و زمین ساختی منطقه متفاوت بوده است ‏در فواصل مختلف قلعه هایی در سمت جنوب این دیوار ساخته شده که کمترین فاصله قلعه ها 50 متر و طزولانی ترین آن به 10 ‏کیلومتر می رسد . این دیوار که طولانی ترین دیوار ایران است در زمان فیروز پادشاه ساسانی برای جلوگیری از ورود قوم ‏مهاجر هپتالی (از اقوام هون شاخه ای از مغول) که برای به دست آوردن مراتع و زمین های سرسبز و قابل کشت بارها به ایران ‏حمله کردند ، ساخته شد . این دیوار در سال 1378 در فهرست آثار میراث ملی ثبت شد . ‏

بزرگترین دژ نظامی ‏ : قلعه رودخان ‏

‏(قلعه رودخان) بزرگترین و با عظمت ترین دژ آجری ایران می باشد . در فاصله 20 کیلومتری فومن در نزدیکی روستای ‏رودخان در قسمتی از ارتفاعات پوشیده از درختان سرسبز بقایای دژ مستحکم و عظیمی خودنمایی می کند که هیبت و صلابت آن ‏هر بیننده ای را مسحور می کند . این قلعه مدتها مرکز فرمانروایان گیلان بوده است . مساحت قلعه در برخی از منابع حدود 26 ‏هزار مترمربع و برخی دیگر حدود 50 هزار مترمربع ذکر شده است . این قلعه در ارتفاعی بین 655 تا 715 متری از سطح دریا ‏واقع شده است . قلعه رودخان از دو بخش ارگ ( محل زندگی پادشاه و حرمسرای وی ) و قورخانه ( محل فعالیت های نظامی و ‏زندگی سربازان ) تشکیل شده است . ارگ در قسمت غربی این بنا در دو طبقه واقع شده و جنس آن از آجر است . 40 برج دیده ‏بانی دورتادور قلعه را احاطه کرده است . دور تا دور دیوارهای قلعه و برج ها روزنه هایی دیده می شود که شیب آنها به بیرون ‏قلعه است و برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی تعبیه شده است . در طول تاریخ قلعه هیچگاه دشمن به آن نفوذ نکرده و نتوانسته ‏آن را فتح کند که خود نشان دهنده مهارت و فن آوری معماران چه از لحاظ علوم نظامی و چه از لحاظ معماری آن است . رطوبت ‏بیش از حد هوا باعث رویش گیاه در لابه لای دیوارهای قلعه و پوسیدگی آنها شده ، اما با این حال در مقایسه با قلعه های دیگر ، ‏رودخان سالم مانده است . ‏

نخستین زن سناتور ‏ : مهرانگیز منوچهریان ‏

خانم مهرانگیز منوچهریان در سال 1285 ه.ش در مشهد به دنیا آمد . او در سال 1338 از دانشگاه تهران دکترای حقوق گرفت . ‏مهرانگیز منوچهریان سالها در موسسات آموزش عالی و دانشگاههای ایران تدریس کرد ، به عضویت مجامع بین المللی حقوق ‏درآمد و در کنفرانس های مختلف جهانی شرکت کرد . مهرانگیز منوچهریان نخستین زن ایرانی بود که به سناتوری رسید . او در ‏فاصله سال های 1342 تا 1351 سناتور انتصابی مجلس سنا بود . خانم منوچهریان که از فعالان برجسته حقوق زنان در ایران ‏بود ، کتابهای متعددی در این زمینه نوشته است . منوچهریان اولین جایزه صلح حقوق بشر سازمان ملل را نصیب خود کرد . وی ‏در 14 تیر ماه 1379 درگذشت . ‏

قدیمی ترین فیروزه ‏ : در نیشابور ‏

قدیمی ترین سنگ فیروزه جهان که توسط انسان تراشیده شده در نیشابور و در سال 1384 کشف شده است . این سنگ گرانبها به ‏همراه یک اسکلت مکشوفه از عمق 5/3 متری محوطه پیش از تاریخ برجی واقع در 20 کیلومتری شرق نیشابور به دست آمده ‏است . قدمت این اسکلت به 5500 سال پیش می رسد که به صورت چمباتمه و در کف اتاق مسکونی دفن شده است . جهت ‏اسکلت شمالی جنوبی بوده و صورت آن به سمت غرب است و اطراف اسکلت و روی آن با یک پوشش گل اخری (قرمز رنگ) ‏ که بیشتر جنبه آیینی داشته پوشش داده شده است . بر روی کمر اسکلت یک قطعه فیروزه تراش داده شده قرار داشته که جزء ‏اشیای همراه آن بوده است که بیانگر آن است که مردم آن زمان از فیروزه به عنوان یک شی تزیینی و با ارزش استفاده می کرده ‏اند . لازم به ذکر است فیروزه سنگی گرانبها و کمیاب است و یکی از دلایل عمده شهرت نیشابور در جهان داشتن فیروزه در دل ‏کوهایش است به طوری که به آن شهر فیروزه ای درشت می گویند . ‏

اولین خلبان ایرانی ‏ : کلنل احمد خان نخجوان ‏

‏(کلنل احمد خان نخجوان ) اولین خلبان ایرانی است که در 5 اسفند 1304 یک هواپیمای برژت – 19 را با پرچم و نشان ایران ‏از فرانسه به پایگاه قلعه مرغی تهران پرواز داد . کلنل نخجوان در فرانسه دوره دیده بود و فقط 200 ساعت پرواز داشت . بدین ‏ترتیب در این تاریخ اولین هواپیمای نیروی هوایی ایران با خلبانی یک ایرانی مرزهای بین المللی را درنوردید و به فضای ‏پروازی ایران رسید . در همین دوره زمانی نیروی هوایی ایران از قالب یک اداره کوچک در ستاد فرماندهی ارتش خارج شده و ‏به یک نیروی جداگانه تبدیل شده بود که (نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی ایران ) نام گرفته بود . اولین فرمانده نیروی هوایی ‏ایران هم کسی نبود به جز کلنل احمد خان نخجوان . ‏

نخستین ناو جنگی ‏ : دوره ناصرالدین شاه ‏

‏(پرسپولیس) نام نخستین ناو جنگی ایران استکه در زمان سلطنت ناصرالدین شاه در سال1303 ه.ق از کشور آلمان خریداری و ‏در خلیج استقرار یافت . این کشتی ششصد تنی دارای پنج توپ و بیست و پنج تفنگ بود . ساختار این کشتی که نظامی تجاری بود ‏توسط نیروی دریایی آلمان اداره می شد و بتدریج به ایرانیان واگذار شد . اولین رییس ایرانی این کشتی (احمد خان دریا بیگی ) ‏بود . وی از روسای قشون و از شاگردان پیاده نظام مدرسه دارالفنون بود . ‏

کلیه مطالب مربوط به ترین ها از سایت جامع گردشگری گرفته شده است.

بزرگترین شهر کلوخی جهان : کلوت

کلوت را بزرگترین شهر کلوخی دنیا می دانند. در بیابان لوت و در فاصله چهل کیلومتری شرق و شمال شرقی شهداد و در مساحتی بیش از 11 هزار کیلومتر مربع (به عرض متوسط 80 کیلومتر و طول متوسط 145 کیلومتر)، ناهمواری های خاصی به نام کلوت وجود دارد که بزرگترین عوارض طبیعی و کلوخی دنیا و نیز منحصر بفردترین عارضه کویری است و از دور به خرابه های شهری بزرگ اما بدون جمعیت می ماند که توصیف های گوناگون از آن شده است. نظیر شهر خیالی و یا شهر لوت.

بزرگترین شهر زیر زمینی : کاریز کیش

پروژه شگفت انگیز شهر زیر زمینی کیش که عملیات خاکبرداری و دیواره چینی تونل های آن در عمق 16 متری از سطح جزیره از سال 1378 آغاز شده در آینده نزدیک به بهره برداری می رسد. این پروژه عظیم زیر زمینی احیا کننده سه رشته قنات چند هزار ساله جزیره مرجانی کیش محسوب می شود. قدمت سه رشته قنات کیش به بیش از 2500 سال می رسد و طی سالیان دور آب شرب بومیان ساکن جزیره را تامین می کرد. ولی اکنون به یک شهر زیر زمینی شگفت انگیز بدل شده که بیش از 10000 متر مربع وسعت دارد. به گفته بسیاری از کارشناسان و باستان شناسان داخلی و خارجی طراحی و معماری این شهر زمینی یکی از شاهکارهای معماری در جهان محسوب می شود و می توان نام آن را به فهرست عجایب هفت گانه جهان اضافه کرد.

طولانی ترین غار نمکی جهان : غار نمکی قشم

طولانی ترین غار نمکی دنیا پس از بررسی و کاوش های متخصصان کشور چک و ایران در سال 1384 در ژئوپارک قشم کشف شد. تا قبل از این کشف، غارهای نمکی فلسطین با طول 5685 متر طولانی ترین غار نمکی دنیا بوده، ولی با کشف جدید طول غار نمکی قشم به بیش از 6500 متر رسیده است.

قدیمی ترین قالی تاریخ دار ‏ : قالی شکارگاه

قدیمی ترین فرشهای به یادگار مانده در موزه ها و مجموعه های شخصی در سراسر دنیا مربوط به ایران می باشد که در دوره ‏های مختلف از ایران خارج شده است . قالی شکارگاه قدیمی ترین قالی تاریخ دار ایرانی است که از جنبه هنری به صورت ‏زیبایی بافته شده است و در موزه پولدی – پتزولی وین نگهداری می شود . این قالی 90/6 متر درازا و 60/3 متر پهنا دارد و ‏در آن شاید بیست رنگ مختلف با مایه های شاداب و دل انگیز به کار رفته است . چنین غنایی در رنگ قالی های آغاز دوره ‏صفویان ، نادر است . قدیمی ترین قالی تاریخ دار ایران در اواسط قرن شانزدهم (حدود 450 سال پیش ) بافته شده است . این ‏قالی در بین قالی های مشهور جهان از نظر نفاست در مقام نخست قرار دارد . در قالی شکارگاه شکارچیان سوار بر اسب هستند ‏و به نیزه و شمشیر و تیر و کمان مسلح هستند . در نمایش این شکارگاه کلیه آداب و رسوم ایرانی رعایت شده است . در وسط ‏قالی ترنج سبز رنگی به شکل ستاره هشت پر قرار دارد که در آن چهار جفت اژدهای طلایی دو به دو در پرواز هستند . رنگ ‏متن قالی سرخ ارغوانی است و ردیفی از فرشتگان بالدار در زمینه ای که با نقش پرندگان و نگاره های مارپیچ و گل زینت یافته ‏در کاسه هایی به هم میوه تعارف می کنند . ‏

نخستین شاهنشاهی : سلسله هخامنشیان ‏

دولت ماد در سال 553 ق.م بر اثر حمله کوروش سقوط می کند و به کلی منقرض می شود . سلسله هخامنشیان با تاجگذاری ‏‏(کوروش) شروع شد و وی به عنوان بنیانگذار شاهنشاهی ایران لقب گرفت و ایرانیان را برای بیش از دویست سال به قدرتی ‏جهانی تبدیل کرد . اقدامات او تا ثیر فرهنگی شگرفی بر زندگی و تمدن بشر نهاد . کوروش گردونه تاریخ مشرق زمین را به ‏حرکت انداخت . او یهودی های تبعیدی بابل را به جای خود برگرداند . دوران شاهنشاهی سلسله هخامنشی 220 سال به طول ‏انجامید و 9 پادشاه در این سلسله سلطنت کرده اند : کوروش بزرگ ، کمبوجیه ، داریوش بزرگ ، خشایارشاه و سه اردشیر و دو ‏داریوش دیگر . کوروش نخستین پادشاه هخامنشی در سال 529 ق.م کشته شد . ‏

اولین موزه ایران : موزه همایونی

اولین موزه ایران در زمان حکومت ناصرالدین قاجار و در سال 1295 ه ش در کاخ سلطنتی گلستان با نام " موزه همایونی " گشایش یافت. این موزه مشتمل بر 20 اتاق بود و در آن طلا و جواهر گرانبها، اشیاء و ظروف نفیس، آلات و ادوات متنوع، پرده های نقاشی نقاش های مشهور و ظروف چینی و بلور آلات ممتاز کشور های چین، روسیه و انگلیس و چیزهای دیگر نگهداری می شد.

قدیمی ترین کتیبه : لوح زرین آریارمنه

قدیمی ترین کتیبه از خط میخی باستان که تا کنون کشف شده، لوح زرین آریارمنه ( حدود 590 تا 640 ق م ) جد داریوش بزرگ است. این لوح طلایی به همراه لوح زرین آرشام در سال 1299 ه ش در محوطه همدان قدیم ( اکباتان - پایتخت بهاره هخامنشیان ) در کنار اشیایی که در کاوش و حفاری های غیر علیمی به دست آمده بود، کشف شد. این دو کتیبه قدیمی ترین کتیبه های فارس باستان و پیش از آغاز شاهنشاهی کوروش بزرگ بودند. کتیبه آریارمنه که در حال حاضر در موزه برلین آلمان نگهداری می شود شامل ده سطر به خط میخی است و در آن از قول جد داریوش هخامنشی، آریارمنه آمده است: « آریارمنه، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه در پارس، پسر چپش پیش شاه، نوه هخامنش، آریارمنه شاه گوید: این کشود پارس که من دارم دارای اسبان خوب و مردان خوب است. خدای بزرگ اهورامزدا، آن را به من ارزانی فرمود. به خواست اهورامزدا من شاه در این کشور هستم. آریارمنه شاه گوید: اهورا مزدا بمن یاری ارزانی فرماید.»

بزرگترین گنبد آجری تاریخی ایران : گنبد سلطانیه

گنبد سلطانیه در شهر سلطانیه در 30 کیلومتری شهر زنجان واقع شده است. این گنبد اولین بنای آجری تاریخی ایران می باشد. این گنبد در دوره ایلخانی به دستور سلطان محمد خدابنده و توسط اولجایتو بنا شده است. کار ساخت این بنا از سال 704 ه ق شروع و در مدت 9 سال در تاریخ 713 ه ق پایان یافته است. شکل اصلی بنا هشت ضلعی می باشد. ارتفاع این بنا 5/48 متر و قطر دهانه گنبد 6/25 متر می باشد. این بنا از داخل 8 ایوان و حدود 500 اتاق و حجره دارد. این بنا دارای بزرگترین گنبد آجری جهان است که قوس آن با دور بسیار تند و پیچیده اجرا شده است.

قدیمی ترین گنبد آجری ایران : مجموعه تاریخی سروستان

مجموعه تاریخی سروستان که قدیمی ترین گنبد آجری ایران را در خود جای داده در زمان بهرام گور ساخته شده و به عنوان کوشکی شکاری مورد استفاده قرار می گرفته است. کاخ سروستان در استان فارس و در 9 کیلومتری جنوب سروستان در دشتی وسیع جای گرفته است. این کاخ از سنگ و گچ ساحته شده است و کل مجموعه 25 هکتار وسعت دارد. این بنا که از با شکوه ترین کاخ های ساسانی است در آن زمان مقدس بوده است. بخش های مختلف این بنا شامل یک ایوان ورودی و گنبدی در مرکز و حیاط است. این کاخ نسبت به دیگر بناهای این دوره از فن معماری و پلان های پیچیده و کامل تری برخوردار است.

بلندترین برج آجری جهان : برج قابوس

برج قابوس بلند ترین برج آجری جهان در شمال شرقی ایران در شهر گنبد کاووس قرار دارد. این بنای معروف از چهار بخش تشکیل شده است که شامل پی و صفه بنا، سردابه، بدنه و گنبد مخروطی می باشد و بر فراز تپه خاگی که قریب 15 متر از سطح زمین بلندتر است قرار دارد. ارتفاع برج 55 متر است که با احتساب بلندی تپه در مجموع 70 متر از سطح زمین بلندی دارد. این برج از آجر و ملات ساخته شده است و آرامگاه قابوس بن وشمگیر است.

وسیع ترین تپه باستانی ایران : تپه باستانی هگمتانه

تپه باستانی هگمتانه در محدوده شهر همدان در دو سوی خیابان اکباتان واقع شده و وسیع ترین تپه باستانی ایران می باشد که با در نظر گرفتن بخش هایی که جزء محدوده تپه باستانی بوده، ولی اینک ساختمانهای مسکونی بر روی آن ساخته شده، به بیش از 40 هکتار نیز می رسد. در طول حفاری های انجام شده آثار ارزشمند و بی نظیری کشف گردیده که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آنهاست. در کتاب های یونانی از این شهر به عنوان پایتخت مادها، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان یاد شده است، با این حال تردیدهای بسیاری درباره دوره تاریخی این شهر باستانی وجود دارد.

قدیمی ترین کاهگل ایران : چغارنبیل

قدیمی ترین کاهگل ایران در چغازنبیل و در آبان ماه 1383 کشف شد. این کاهگل که مربوط به دوره عیلامی است در حدود 50 سانتیمتر طول و 20 سانتیمتر عرض دارد و گمان می رود به حدود 1250 پیش از میلاد مسیح مربوط باشد. این قطعه کاهگل پای دروازه شرقی حصار سوم پیدا شد و جدای از موجودیت با ارزش خود، نکات ظریفی را درباره نحوه حفاظت از ساختارهای قدیمی چغازنبیل ارایه و مشخص می کند که در آن دوران نیز از اندود کاهگل به عنوان ماده حفاظتی استفاده می شده است. ار این قطعه کاهگل، نمونه برداری شده و در آزمایشگاه مورد آزمایش قرار گرفته است. محوطه تاریخی چغازنبیل در استان خراسان واقع در جنوب غربی ایران در 35 کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش قرار گرفته است.

بزرگترین سازه آجری سقف دار و به هم پیوسته جهان : بازار تبریز

بازار تبریز در قلب بافت تاریخی این شهر، با مساحتی در حدود یک کیلومتر مربع، بزرگ ترین سازه آجری سقف دار و به هم پیوسته جهان است. این بازار، دوره های رکود و رونق فراوانی را پشت سرگذاشته و چندین باز تخریب شده و آن چه امروزه از این بازار باقی مانده یادگار دوره قاجاریه است. وجود راسته های متعدد، تیمچه های خوش فرم با دهنه های گسترده، سراهای فراوان، دالان های زیبا که واحدهای معماری را به هم وصل کرده اند، مسجد هایی که با سر ستون ها و ته ستون های هنرمندانه، گنبد های زیبا را بر دوش خود استوار ساخته اند، تنوع سازه های آجری را در این بازار در جهان کم نظیر کرده اند.

چشمه اسرارآمیز سورت

چشمه معدنی اسرارآمیز سورت از شاهکارهای طبیعت است که دارای دو چشمه با آبهای کاملاً متفاوت از لحاظ رنگ، بو و مزه است. یکی از این چشمه ها دارای آبی بسیار شور و دریاچه ای کوچک است که در تابستان برای شنا و آب تنی استفاده می شود و دارای خواص آب درمانی نیز است؛ چشمه دیگری که در مجاورت این چشمه قرار دارد دارای آبی به رنگ نارنجی و ترش مزه است.

چشمه معدنی سورت نه تنها در فهرست ملی به ثبت رسیده، بلکه می تواند نامزد ثبت در فهرست جهانی یونسکو نیز قرار گیرد.چشمه معدنی سورت در نزدیكی روستاهای ارست و مال خاست دهستان پشت كوه، بخش چهاردانگه شهرستان ساری واقع شده است كه با یك جاده خاكی به جاده شوسه ارتباطی بین این دو روستا متصل می شود. وی ادامه داد: به جرات میتوان گفت كه چشمه سورت یكی از زیباترین و بی نظیرترین چشمه های معدنی در ایران است.